72-uur-checklist per gezinstype: alleenstaand, gezin, 65-plus

De officiële 72-uur-checklist van het Nationaal Crisiscentrum is bewust universeel: één lijst voor alle Belgische gezinnen. Terecht, want de basis (water, voeding, documenten, licht) verandert niet. Maar wélke items het zwaarst wegen, verschilt sterk per huishouden. Een alleenstaande vergeet vaak dat niemand de checklist voor hem controleert; een 65-plusser loopt tegen een medicatievoorraad aan die de meeste huisartsen niet standaard voorschrijven; een jong gezin heeft luiers en babyvoeding nodig die nergens op de officiële lijst met naam staan. Hieronder de aanpassing per type, bovenop de officiële basis.

De officiële basis blijft het uitgangspunt

Elk huishouden begint met dezelfde kern: een evacuatietas met documenten, een basisapotheek, een gsm-oplader met externe batterij en contant geld voor ongeveer 72 uur, plús een thuisvoorraad van 3 tot 10 liter water per persoon per dag, langdurig houdbare voeding, een opwindbare zaklamp en radio, en dekens. Dat staat vast voor iedereen. De aanpassingen hieronder komen daar bovenop, niet in de plaats van.

Alleenstaand

Het grootste risico voor een alleenstaande is niet materieel maar organisatorisch: er is niemand die “even checkt” of de voorraad nog compleet is. Drie concrete tips:

• Zet een herhaalafspraak in je agenda (bijvoorbeeld elke jaarwisseling) om voorraad en houdbaarheidsdata te controleren — bij een gezin doet iemand dat vaak toevallig, bij een alleenstaande niet.
• Draagbaarheid telt zwaarder. Bij evacuatie draag je je eigen tas, zonder hulp bij het tillen. Houd de evacuatietas onder de 6-7 kg.
• Spreek vooraf een contactpersoon af buiten je gemeente (familie, vriend) die weet dat jij alleen woont — de crisiscentrum-richtlijn voor evacuatie vertrouwt op zo’n vooraf afgesproken opvangplek.

Koppel zonder kinderen

Hier is het risico net het omgekeerde: verdubbeling zonder verdeling. Twee mensen kopen vaak toevallig hetzelfde (twee zaklampen, geen radio) of net niets omdat “de ander het wel zal doen”. Werk met een korte taakverdeling: wie beheert de documentenmap, wie het waterrantsoen, wie de medicatievoorraad. Check ook elkaars medicatie afzonderlijk — een partner kan niet automatisch inschatten wat de ander nodig heeft voor 72 uur.

Gezin met jonge kinderen

Dit is het gezinstype waarvoor de officiële lijst het minst concreet is. Belangrijkste aanvullingen:

• Luiers en babyvoeding voor minstens 72 uur, apart verpakt zodat je ze snel kan meenemen.
• Gezondheids- en vaccinatieboekje van elk kind samen met dat van de ouders in de documentenmap.
• Eén vertrouwd speeltje of knuffel per kind in de evacuatietas — geen overbodige luxe, maar een manier om een kind kalm te houden in een stresssituatie.
• Reservekledij in een aparte zak, één laag warmer dan het seizoen doet vermoeden.
• Houd de evacuatietas van elk kind licht (max. 2-3 kg als een kind zelf meedraagt) — een kind dat zijn eigen tasje draagt, voelt zich vaak minder angstig dan een kind dat alles moet loslaten.

65-plusser of iemand met verminderde mobiliteit

Hier wegen twee dingen zwaarder dan bij andere gezinstypes.

Medicatiebuffer. De officiële richtlijn spreekt van een reservevoorraad noodzakelijke geneesmiddelen voor minimum 72 uur. In de praktijk geven apotheken vaste medicatie meestal maar voor één maand mee, zonder ingebouwde marge. Vraag je apotheker expliciet om een aparte doos “voor het noodpakket” met 3-4 dagen extra van je vaste medicatie, en herhaal dat bij elke aanvulling van je voorraad — anders eet die marge zichzelf op na een paar maanden.

Mobiliteit bij evacuatie. Wie een rollator, rolstoel of ander hulpmiddel gebruikt, kan niet zomaar “snel de tas grijpen en gaan”. Denk vooraf na over:

• Een evacuatietas op wieltjes in plaats van een rugzak.
• Wie je buurt of familie vooraf inlicht dat je hulp nodig hebt bij een evacuatie — de hulpdiensten kennen je situatie niet automatisch.
• Reservebatterijen voor gehoorapparaten of andere hulpmiddelen, apart in de documentenmap.
• Instructies in grote letters of eenvoudige taal als lezen of onthouden onder stress moeilijker gaat.

Kort overzicht

Gezinstype	Grootste extra aandachtspunt
Alleenstaand	Vaste controle-afspraak, draagbaarheid
Koppel zonder kinderen	Taakverdeling, geen dubbel/geen gat
Gezin met jonge kinderen	Luiers, babyvoeding, lichte kindertas
65-plus / verminderd mobiel	Medicatiebuffer, evacuatie op wieltjes

Voor de uitwerking van specifieke onderdelen: zie onze gidsen over water in je noodpakket, noodvoeding en documenten en contant geld.

Bronnen

• Crisiscentrum.be, Een noodpakket bij je thuis
• Crisiscentrum.be, Evacueren
• Crisiscentrum.be, Samen voorbereid — campagnelancering